In het kort. De Witte Revolutie was een reeks hervormingen die Mohammad Reza Shah in januari 1963 aankondigde en die in een referendum werden goedgekeurd. Ze bracht landhervorming, vrouwenstemrecht en een alfabetiseringscampagne, en stuitte op verzet van landeigenaren, geestelijken en politieke groepen.
In januari 1963 kondigde de shah een programma aan dat hij de “revolutie van de shah en het volk” noemde, later bekend als de Witte Revolutie omdat het bloedeloos zou zijn. Een referendum keurde het goed met een zeer grote officiële meerderheid, in een stemming die oppositiegroepen boycotten of bekritiseerden.
Wat het omvatte
De bekendste maatregel was landhervorming. Grote landgoederen werden beperkt, en landeigenaren moesten een deel van hun land aan de staat verkopen, die het verkocht aan de boeren die het bewerkten. Andere punten betroffen de nationalisatie van bossen en weiden, aandelen voor arbeiders in industriële winsten, de verkoop van staatsfabrieken om de landhervorming te helpen betalen en een Alfabetiseringskorps waarin dienstplichtigen met middelbare opleiding naar de dorpen gingen om les te geven. De kieswet werd gewijzigd om vrouwen het recht te geven te stemmen en zich verkiesbaar te stellen.
In 1963 kregen vrouwen in Iran het recht om te stemmen en gekozen te worden. In de jaren daarna werden vrouwen in het parlement gekozen en in regeringsfuncties benoemd.
Winnaars en verliezers
Landhervorming maakte een einde aan een groot deel van het oude landheerschap, dat eeuwenlang het dorpsleven had gevormd. Maar de percelen waren vaak klein, en veel dorpelingen kregen geen of te weinig land om van te leven. Overheidssteun voor landbouw was ongelijk. In de jaren daarna verlieten veel mensen de dorpen voor de groeiende steden, vooral Teheran.
Historici verschillen van mening over hoe succesvol de hervormingen waren. Sommigen zien een echte, zij het onvolledige verandering die de macht van oude landeigenaren brak en onderwijs en rechten uitbreidde. Anderen benadrukken dat het programma de persoonlijke macht van de shah versterkte en arme plattelandsgezinnen er slechter aan toe liet zijn dan beloofd.
Verzet
De hervormingen werden bestreden door veel landeigenaren en veel geestelijken, van wie sommigen ook bezwaar hadden tegen vrouwenstemrecht. Leiders van het Nationaal Front en andere groepen bekritiseerden de manier van het referendum en het gebrek aan vrije politiek. In juni 1963, na een preek van de geestelijke Ruhollah Khomeini en zijn arrestatie, braken protesten uit in Teheran en andere steden, die met geweld werden neergeslagen. In 1964 werd Khomeini in ballingschap gestuurd nadat hij zich had uitgesproken tegen een wet die Amerikaans militair personeel immuniteit gaf.
Het aantal mensen dat bij de gebeurtenissen van juni 1963 werd gedood, is omstreden. Schattingen lopen sterk uiteen, en de cijfers van de regering, van haar tegenstanders en van latere geleerden verschillen. Wij geven geen cijfer.
Een etalagedecennium
Het decennium bracht ook economische groei, nieuwe fabrieken, universiteiten en, in 1967, een formele kroning van de shah en zijn vrouw, Farah. De Wet op de Bescherming van het Gezin van dat jaar beperkte het recht van mannen op echtscheiding en polygamie. Voor bewonderaars was het een periode van vooruitgang; voor critici was het vooruitgang zonder politiek, en die kloof is deel van de achtergrond van 1979.
Noten en bronnen
- Ervand Abrahamian, Iran Between Two Revolutions (Princeton University Press, 1982).
- Nikki R. Keddie, Modern Iran: Roots and Results of Revolution (Yale University Press, 2003).
- Abbas Amanat, Iran: A Modern History (Yale University Press, 2017).
- Parvin Paidar, Women and the Political Process in Twentieth-Century Iran (Cambridge University Press, 1995).