Het Perzische nieuwjaar, gevierd bij de lente-equinox; ook in veel andere landen en regio's gevierd. heeft een opening en een slot. De opening is Chaharshanbe Suri, de avond van de laatste woensdag voor het nieuwe jaar. Het slot is Sizdah Bedar, de dertiende dag erna.
Chaharshanbe Suri
Op deze avond steken mensen kleine vuren aan in straten en op binnenplaatsen en springen erover, terwijl ze een rijmpje opzeggen waarin ze het vuur vragen hun ziekte en zwakte weg te nemen en warmte en gezondheid terug te geven. Het woord suri wordt vaak met de kleur rood in verband gebracht, en het vuur staat voor licht en vernieuwing.
Andere gebruiken vullen de avond: mensen slaan met lepels op kommen en gaan van deur tot deur, als een soort trick-or-treat, om noten en snoep te krijgen. Gezinnen serveren een mengsel van noten en gedroogd fruit dat ajil-e moshkel-gosha heet, “de problemenoplossende mix”.
Schrijvers koppelen Chaharshanbe Suri vaak aan oud-Iraanse riten van vuur en van de zielen van de doden. Het verband is aannemelijk maar niet bewezen, en het gebruik heeft in verschillende regio’s ook verschillende vormen aangenomen.
Sizdah Bedar
Op de dertiende dag van het nieuwe jaar verlaten gezinnen het huis voor een picknick in een park, aan een rivier of op het platteland. Het punt is de dag buiten door te brengen, wat zou helpen om het ongeluk dat met het getal dertien samenhangt af te wenden. De sabzeh, het gekiemde gras van de nieuwjaarstafel, wordt in stromend water gegooid, om de zorgen van het jaar weg te dragen.
Het is ook een dag voor spelletjes en grappen, waaronder de “leugen van de dertiende”, een onschuldige poets die mensen elkaar bakken. Jonge mensen knopen soms grassprieten aan elkaar terwijl ze een wens doen.
Samen
Beide gebruiken gaan over het huis verlaten, het eerste ’s nachts rond een vuur en het tweede overdag in de open lucht. Veel Iraniërs in het buitenland houden ze in stand in parken en gemeenschapshuizen, vaak aangepast aan lokale regels: een klein kaarsje in plaats van een vuur, een picknick in een Nederlands park.
Woordenlijst
- Nowruz
- Het Perzische nieuwjaar, gevierd bij de lente-equinox; ook in veel andere landen en regio's gevierd.
Noten en bronnen
- Encyclopaedia Iranica, entries 'Čahāršanba-sūrī' and 'Sizdah be-dar' (iranicaonline.org). Exact entry titles and authors to be added after the entries are opened.