سال نو ایرانی که با آغاز بهار و اعتدال بهاری جشن گرفته می‌شود و در بسیاری از کشورها و منطقه‌های دیگر هم برگزار می‌شود. آغازی دارد و پایانی. آغاز چهارشنبه‌سوری است، عصر آخرین چهارشنبهٔ پیش از سال نو. پایان سیزده‌به‌در است، سیزدهمین روز پس از آن.
چهارشنبه‌سوری
در این شب مردم در کوچه و حیاط آتش‌های کوچک روشن می‌کنند و از رویشان می‌پرند و ترانه‌ای می‌گویند که در آن از آتش می‌خواهند بیماری و ضعف‌شان را ببرد و گرمی و سلامت را بازگرداند. واژهٔ «سوری» را اغلب به رنگ سرخ مربوط می‌کنند و آتش نماد روشنایی و نو شدن است.
آیین‌های دیگر شب را پر می‌کنند: مردم قاشق‌زنی می‌کنند و در کوچه‌ها برای گرفتن آجیل و شیرینی در خانه‌ها را می‌زنند. خانواده‌ها آجیلی از مغز و میوهٔ خشک به نام «آجیل مشکل‌گشا» سرو می‌کنند.
نویسندگان اغلب چهارشنبه‌سوری را به آیین‌های کهن ایرانی دربارهٔ آتش و روان درگذشتگان پیوند می‌دهند. این پیوند باورپذیر است اما ثابت نشده، و آیین در منطقه‌های گوناگون شکل‌های دیگر هم یافته است.
سیزده‌به‌در
در روز سیزدهم سال نو، خانواده‌ها برای پیک‌نیک خانه را ترک می‌کنند و به پارک، کنار رود یا دشت می‌روند. هدف گذراندن روز در هوای آزاد است، که گفته می‌شود نحسی وابسته به عدد سیزده را دور می‌کند. سبزهٔ سفرهٔ هفت‌سین در آب روان انداخته می‌شود تا غم سال را ببرد.
این روز برای بازی و شوخی هم هست، از جمله «دروغ سیزده»، شوخی بی‌آزاری که مردم با هم می‌کنند. جوانان گاه هنگام آرزو کردن گره‌ای به سبزه می‌زنند.
با هم
هر دو آیین دربارهٔ ترک خانه‌اند، نخست شبانه گرد آتش و دوم روز در هوای آزاد. بسیاری از ایرانیان خارج از کشور آن‌ها را در پارک‌ها و سالن‌های اجتماع نگه می‌دارند، اغلب با سازگاری با مقررات محلی: شمعی کوچک به‌جای آتش، پیک‌نیکی در پارکی هلندی.
واژه‌نامه
- نوروز
- سال نو ایرانی که با آغاز بهار و اعتدال بهاری جشن گرفته می‌شود و در بسیاری از کشورها و منطقه‌های دیگر هم برگزار می‌شود.
یادداشت‌ها و منابع
- Encyclopaedia Iranica, entries 'Čahāršanba-sūrī' and 'Sizdah be-dar' (iranicaonline.org). Exact entry titles and authors to be added after the entries are opened.
این مقاله به این زبان‌ها نیز موجود است: English Nederlands